على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1552

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

دور ( davr ) ا . ع . گردش . و هر چهار هزار سال . ج : ادوار . و قيل ان مدة ايام العالم يعنى عمر الدنيا اربعة اطوار و كل طور اربعة اكوار و كل كور اربعة ادوار و كل دور اربعة آلاف سنة و منه خطبة على كرم اللّه وجهه : انا مع الكور قبل الكور و انا مع الدور قبل الدور . دور ( davr ) م . ع . دار دورا و دورانا ( از باب نصر ) . گردش كرد و گرديد . و دير بالرجل : ( مجهولا ) : مبتلا بدوار گرديد آن مرد . و كذا دير عليه . دور ( davra ) ( مبنى بر فتح ) ا . ع . اطراف و گرداگرد و دورا دور . دور ( dur ) ص و م ف . پ . چيزى كه فاصلهء زيادى داشته باشد و بعيد ضد نزديك . و غايب و غير حاضر . و دور از كار : خارج از كار و مخالف اراده و قصد . و دور از ما : خارج از ما و مخالف با ما . و دور افگندن و يا دور انداختن : بجانب خارج افگندن . و دور آمدن و يا دور برآمدن : بدبخت و بىنصيب شدن . و دور داشتن : روانه كردن و بفاصله نگاهداشتن . و دور شدن : فاصله دار شدن . و غايب شدن . و دور كردن : روانه كردن . و راندن و اخراج كردن . و غايب كردن . و دور و دراز : طولانى و بسيار دراز . و از دور : از مسافت زياد و طولانى . دور ( dur ) ع . ج . دارة . دورات ( dur t ) ع . ج . دار . دورادور ( davr - davr ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - گرداگرد و پيرامون . دورادور ( dur - dur ) م ف . پ . خيلى از دور . دورآسران ( dur - sar n ) ا . پ . پادشاه جادوگران . مر . دوران سرون . دوراغ ( dur q ) ا . پ . دوغ و ماستى كه شير بر آن دوشيده باشند . دوران ( davr n ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گردش . و انقلاب . و دور . و وقت و عهد و زمان و دهر . و دايره . و روزگار . و بخت و طالع . و گردش چرخ . و دوران سر : گيجى سر و دوران سر . دوران ( dur n ) ا . پ . نى و ناى . دوران ( dur n ) ع . ج . دار . و نام موضعى . دوران ( davar n ) ا . ع . دوران الفلك : تواتر حركاته بعضها اثر بعض من غير استقرار و لا ثبوت . دوران ( davar n ) م . ع . دار دورا و دورانا . مر . دور . دوران ( davar n ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گردش . و گردش سر و دوار . و گردش بطور دايره . دوران خداى ( davr n - xod y ) ا . پ . زناكار و روسپى پاره . دور انداختنى ( dur - and xtani ) ص . پ . هر چيز كه سزاوار دور انداختن باشد . و فضلهء از هر چيزى . دوراندر ( dur - andar ) ص . پ . عميق و ژرف . دورانديش ( dur - andic ) ص . پ . عاقبت‌انديش و كسى كه عاقبت كار را بنگرد . و مطلع و با بصيرت و پيش بين . دورانديشه ( dur - andice ) ا . پ . عقل و بصيرت و بينائى در كارها . دورانديشى ( dur - andici ) ا . پ . عاقبت‌انديشى و بصيرت و دوربينى و اطلاع . و ملاحظهء عاقبت كار . دوران سرون ( dur n - sarun ) ا . پ . پادشاه جادوگران كه باشت زردشت پيمبر معاصر بود و چون مىدانست كه اين پيمبر آئين وى را بر هم خواهد زد در خيال كشتن او بود . دورانى ( davr ni ) ص . پ . منسوب بدوران يعنى دهرى و زمانى . دوراى ( dur y ) ا . پ . مزمار و نائى كه مطربان نوازند . دورباد ( dur - b d ) پ . كلمهء دعا يعنى خدا منع كناد و اتفاق نيفتد . دورباش ( dur - b c ) پ . كلمهء فعل يعنى عقب بايست و با خبر باش و راه بده و كنارى برو . دورباش ( dur - b c ) ا . پ . نيزه‌اى كه سنانش دو شاخه بود و آن را مرصع كرده پيشاپيش پادشاهان كشند تا مردمان بدانند پادشاه مىآيد خود را بكنارى كشند . و چاووش و نقيب قافله . و عصا . و نيزهء كوچك . و چوبى كه چاووش قافله بر دست مىگيرد . و تبرزين و ناچخ . و آه و آهى كه از ته دل برآيد . دور برآمدن ( dur - bar - madan ) ف ل . پ . بدبخت شدن . دوربل ( durbal ) ص . پ . بىوفا و بىحقيقت و نمك به حرام . دوربين ( dur - bin ) ص . پ . كسى كه از دور خوب مىبيند . و كسى كه دور را بهتر از نزديك مىبيند . و دورانديش و عاقل و با بصيرت و مطلع و با ادراك و زيرك و خردمند و هوشيار و بافراست . دوربين ( dur - bin ) ا . پ . آلتى متعلق بابصار كه بزرگ مىكند و نزديك مىنمايد چيز هاى دور را و اختراع اين آلت در مائهء هيفدهم ميلادى شد و بواسطهء آن انقلاب بزرگى در علم هيئت پديد آمد . دور بينى ( dur - bini ) ا . پ . مآل‌انديشى و عاقبت‌انديشى و بصيرت . دورپار ( dur - p r ) پ . كلمهء دعا كه بزن گويند يعنى خدا نكناد و دورباد . دور پندار ( dur - pend r ) ص . پ .